PRAWA SUMIENIA LEKARZA I PACJENTA WYMAGAJĄ ZABEZPIECZENIA

Prezentacja projektu nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty - Rzeszów, 3.06.2014
 
Inicjatywa Deklaracji Wiary lekarzy, zainicjowana przez Wandę Półtawską spowodowała wściekłe ataki środowisk lewackich. Deklaracja Wiary jest świadectwem przywiązania polskich lekarzy do nauczania Ojca Świętego Jana Pawła II mocno akcentującego aktualność zasad moralnych będących fundamentem naszej cywilizacji. Mówiących, że lekarz służyć ma zawsze ludzkiemu życiu, które nie może być traktowane w sposób instrumentalny, co jest chorobą moralną mocno dotykająca nasze czasy zjawiskami takimi jak aborcja, eutanazja czy zabiegi sztucznego zapłodnienia pozaustrojowego.
Akcja ta spowodowała wściekłe ataki środowisk lewackich dążących do uruchomienia przeciw lekarzom represji państwowych. W tej sytuacji niezbędne jest natychmiastowe ustawowe zabezpieczenie praw sumienia lekarzy.
Jednym z największych defektów obecnie obowiązującego prawa w tym zakresie jest obowiązek lekarza powołującego się na klauzulę sumienia, by wskazał innego, który danego czynu się dopuści. Jeżeli lekarz nie chce zabijać dziecka przed narodzeniem, musi wskazać innego, który to zrobi.
Przepis ten jest oczywiście nielogiczny. Lekarz, który sam nie chce zabijać, musi przyczynić się do popełnienia czynu niemoralnego dopomagając w uśmierceniu dziecka. Z moralnego punktu widzenia, tak czy inaczej, musi być to kwalifikowane jako współudział.
Po drugie, z przepisu tego wynikałoby, że lekarz ma prawo żądać od innych, by zdradzili mu swoje przekonania moralne i religijne. Skąd w inny sposób miałby się dowiedzieć, do kogo może odesłać pacjenta żądającego od niego tego, co on sam uważa za niemoralne? Tymczasem taki obowiązek innych lekarzy, bo zdradzali kolegom co myślą, byłby naruszeniem z kolei ich konstytucyjnych praw.
Stosowny projekt ustawy w tej sprawie, wykreślający obowiązek lekarza wskazywania innego, który niemoralności się dopuści, został rozesłany do wszystkich senatorów przez senatora Kazimierza Jaworskiego. W środę 5 czerwca, podczas rozpoczynającego się posiedzenia senatu będą zbierane podpisy, a projekt zostanie skierowany do marszałka.
 
Kazimierz Jaworski - senator RP
dr Paweł Bała
 
 
PROJEKT
 
Ustawa
z dnia …
o zmianie ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty
 
Art. 1
W ustawie z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty art. 39 otrzymuje brzmienie: “Lekarz może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem, z zastrzeżeniem art. 30, z tym że ma obowiązek uzasadnić i odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej. Lekarz wykonujący swój zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby ma ponadto obowiązek uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego”.
 
Art. 2
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia.
 
Uzasadnienie
 
1/ Potrzeba i cel wydania ustawy.
 
Problematyka klauzuli sumienia dla pracowników służby zdrowia od dłuższego czasu rodzi w praktyce wiele problemów. Brak precyzji przepisów, niezrozumiała odmienność ich sformułowania na gruncie ustaw o zawodzie lekarza i lekarza dentysty w zestawieniu z ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej, a przede wszystkim kłopoty pracownicze osób powołujących się na klauzulę sumienia, wszystko dotychczas powodowało znaczące problemy.
Z okazji kanonizacji Ojca Świętego Jana Pawła II Wanda Półtawska zainicjowała akcję składania przez lekarzy Deklaracji Wiary, jako wyrazu przywiązania do nauczania Jana Pawła II, walczącego o uznanie moralnych zasad bliskich katolikom, będących fundamentem całej naszej cywilizacji. Spowodowało to wściekły atak krzykliwych środowisk lewackich dążących wszelkimi środkami do uruchomienia przeciw lekarzom sankcji państwowych. W tej sytuacji korzystanie z praw sumienia stanie się w praktyce jeszcze trudniejsze. Istnieje niezbędna konieczność ustawowego wzmocnienia ich ochrony.
Szczególnie wątpliwy w tym zakresie jest obecnie obowiązujący zapis ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty nakładający na lekarza powołującego się na klauzulę sumienia obowiązek wskazania innego, który z prawa tego nie skorzysta.
Nielogiczność tego zapisu jest oczywista, gdyż wynikałoby z niego, iż lekarz ma obowiązek znać poglądy moralne innych lekarzy, a inni lekarze są zobowiązani składać takie oświadczenie innym lekarzom, którzy skierują do nich takie zapytanie. Trudno sobie wyobrazić praktyczną realizację takiej procedury, w istocie naruszałaby ona konstytucyjne prawa lekarzy, którzy przecież nie mogą mieć obowiązku oświadczania się swym kolegom co do swych przekonań moralnych czy religijnych.
Co jednak jeszcze istotniejsze, z moralnego punktu widzenia wskazywanie osoby, która dopuści się popełnienia czynu uważanego za niemoralny przez tego, kto ma taką osobę wskazać, nie da się zakwalifikować inaczej, niż jako współudział w popełnieniu tego czynu. W konsekwencji klauzula sumienia lekarzy w obecnym sformułowaniu art. 39 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, zawiera immanentną sprzeczność. Lekarzowi wolno odmówić popełnienia czynu, który uważa za niemoralny, pod warunkiem, że przyczyni się do jego popełnienia.
Wykonywanie omawianego przepisu nie powodowało dotychczas bardzo poważnych problemów, gdyż lekarze w praktyce nie byli zmuszani do takiego wskazywania innych, którzy dopuszczą się niemoralności. Jednakże w klimacie rozpętanej obecnie nagonki po pojawieniu się inicjatywy Deklaracji Wiary jest pewne, że działania takie demonstracyjnie będą podejmowane. W tej sytuacji konieczne jest natychmiastowe uchylenie tego nieszczęśliwego przepisu, co postulują projektodawcy.
 
2/ Rzeczywisty stan w dziedzinie, która ma być unormowana.
 
Art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje obowiązek lekarza powołującego się na klauzulę sumienia, by wskazał innego, który dopuści czynu ocenianego jako niemoralny. Dalsze tolerowanie obecności tego nielogicznego, powodującego wewnętrzne sprzeczności i naruszające prawa także innych lekarzy przepisu jest niemożliwe, ze względu na nagonkę prowadzoną przeciw lekarzom powołującym się na zasady moralne. W dotychczasowej praktyce kwestionowany przepis z art. 39 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty nie był skrupulatnie egzekwowany, co powodowało, że nie były naruszane ani prawa lekarzy, którzy powołują się na klauzulę sumienia, ani innych, którzy musieliby w praktyce składać oświadczenia o swoich poglądach moralnych i religijnych na wezwanie kolegów. Pojawienie się inicjatyw zmierzających do kwestionowania moralnych praw lekarzy sprawiło, iż konieczne jest natychmiastowe uchylenie kwestionowanego przepisu z art. 39.
 
3/ Różnica pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym.
 
W obecnym brzmieniu art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje obowiązek współuczestniczenia w popełnieniu czynu uważanego za niemoralny przez wskazanie innej osoby, która takiego czynu się dopuści. Projektodawcy proponują wykreślenie tego kontrowersyjnego przepisu skutkującego wewnętrzną sprzecznością obowiązujących regulacji i powodującego konieczność naruszania podstawowych praw osób trzecich, gdyby przepis ten miał być w przyszłości rzeczywiście stosowany w praktyce.
 
4/ Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne.
 
Projektowana zmiana nie powoduje skutków gospodarczych i finansowych. Skutki społeczne to zapewnienie lekarzom realnej możliwości korzystania z klauzuli sumienia, bez konieczności współuczestniczenia w popełnianiu czynu, którego niemoralność jest przyczyną powoływania się na klauzulę sumienia. Skutki prawne to wyeliminowanie logicznej sprzeczności obecnego stanu prawnego polegającego na tym, iż odmowa uczestniczenia w czynie niemoralnym możliwa jest tylko wówczas, gdy dana osoba będzie współuczestniczyć w jego popełnieniu.
 
5/ Źródła finansowania.
Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
 
6/ Założenia projektów podstawowych aktów wykonawczych.
Projekt nie wymaga wydania aktów wykonawczych.
 
7/ Oświadczenie o zgodności projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej.
Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.
 
8/ Przeprowadzane konsultacje.
Projekt nie był poddawany konsultacjom.